محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1176

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

كه در اين مصالحه سفاين روس حق كشتىرانى در درياى سياه دارند . ( عثمانى ) - فوت سلطان مصطفى خان سيّم و جلوس برادرش سلطان عبد الحميد خان به جاى او . [ سنهء 1189 هجرى - سنهء 1775 مسيحى ] آسيا - در اين سال مهديخان بن محمّد خان سوادكوهى به مظاهرت جان محمّد خان با هفتصد سوار و دو هزار تفنگچى به ايالت مازندران مىپرداخت و ادّعاى خونخواهى پدر خود از نواب جهانسوز شاه مىنمود ، نواب معظّم له شبى با هفتصد نفر از سارى به بارفروش رفته مهديخان را در جامهء خواب اسير كرده تنبيه فرمودند و تفنگچيان بلوچ را از آن ولايت كوچ داده آنها از راه فيروزكوه روانه شدند و در عرض راه به بقاياى سپاه نواب جهانسوز شاه برخورده دست‌اندازى خواستند كنند نواب معظّم له محمّد حسين بيگ بلوچ را نزد جان محمّد خان فرستاده كه در ترك اين حركات بكوشد ، او اظهار جنون كرده ، نواب جهانسوز شاه فورا با معدودى بر سر آنها تاخته مبادرت به جنگ كردند ، جمعى مقتول و اسير و جان محمد خان را كمان به گردن انداخته دستگير ساخته پس از عجز و الحاح مرخّص و روانه شيراز فرمودند و مهدى خان را با خود آوردند و آخر او نيز به شفاعت جمعى رهائى يافت جان محمد خان به شيراز رفته مراتب را اظهار داشت ، كريمخان با حضرت آقا محمد خان و ساير سران قاجار خشونت آغاز نهاد و حكم كرد تمام علايق قاجاريّه از قزوين به شيراز نقل شود و زكيخان زند را با لشكر زيادى از شيراز روانه مازندران نمود و نواب جهانسوز شاه را از حكومت دامغان و غيره معزول داشت ، زكيخان روانه شد و حضرت آقا محمّد خان دلتنگ بماندند و پس از مشاورت با امراى قاجار به بقعهء امامزاده مير احمد بن موسى الكاظم عليه السّلام رفتند كريمخان به زيارت رفته ايشان را مطمئن ساخته بيرون آورده استمالت كرد و كلفت طرفين به الفت مبدّل شد . زكيخان زند بعد از ورود به مازندران بناى افساد را گذاشته اللّه ويرديخان گرايلى نواب جهانسوز شاه را به جاجرم برده از جنگ‌جوئى ناصح و مانع آمد و مرتضى قلى خان به گرگان رفت و تعدّى زكيخان در استرآباد از حدّ گذشت